Historia IGF
Instytut Geofizyki Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego posiada bogatą i wieloletnią historię rozwoju badań geofizycznych w Polsce. Od momentu powstania po II wojnie światowej instytut odegrał istotną rolę w odbudowie krajowego środowiska naukowego w dziedzinie geofizyki oraz w rozwijaniu badań nad fizyką atmosfery, procesami zachodzącymi w systemie Ziemi i nowoczesnymi metodami obserwacji środowiska. W kolejnych dekadach działalność naukowa instytutu stopniowo rozszerzała się również o rozwój technologii optycznych i fotonicznych, które dziś stanowią ważny element prowadzonych badań. Historia Instytutu Geofizyki to opowieść o tym, jak z powojennej odbudowy narodził się nowoczesny, interdyscyplinarny ośrodek. Poniższy opis stanowi jedynie krótkie wprowadzenie historii. Dostępna publikacja „Od jądra Ziemi do gwiazd. Krótka historia Instytutu Geofizyki FUW” szczegółowo opisuje zarówno początki geofizyki na Uniwersytecie Warszawskim, jak i kolejne etapy rozwoju. Zachęcamy do zapoznania się z pełną publikacją, aby poznać rozwój badań geofizycznych w Warszawie, najważniejsze osiągnięcia naukowe instytutu oraz rolę jego pracowników w kształtowaniu współczesnej geofizyki w Polsce i na świecie.
Korzenie Instytutu sięgają pierwszych powojennych wykładów z geofizyki prowadzonych na Uniwersytecie Warszawskim w roku akademickim 1946/47. Kluczową rolę odegrali wówczas Edward Stenz i Teodor Kopcewicz, którzy w latach 1948-1949 doprowadzili do utworzenia Katedr Geofizyki I i II. Pierwszą siedzibą obu katedr była oficyna przy ul. Hożej 74, gdzie tworzono podstawy zaplecza aparaturowego i bibliotecznego, a równolegle odbudowywano stację w Legionowie i wznawiano regularne sondaże atmosfery. W 1952 roku obie katedry przekształcono w Katedrę Fizyki Litosfery i Katedrę Fizyki Atmosfery, łącząc je w Zespół Katedr Geofizyki.
Ważnym etapem rozwoju był Międzynarodowy Rok Geofizyczny, 1957-1958 i utworzenie stacji badawczej w Cha Pa, która zapoczątkowała długotrwałą współpracę polsko-wietnamską. Uczestnikiem ekspedycji był wybitny uczony: Adam Dziewoński, późniejszy laureat Nagrody Crafoorda z 1998 roku, oraz Krzysztof Haman, badacz fizyki chmur, konstruktor szybkich termometrów i pionier współpracy z National Center for Atmospheric
Research. Istotnym wydarzeniem była również zmiana nazwy Zespołu Katedr na Instytut Geofizyki, który następnie wszedł w skład utworzonego Wydziału Fizyki UW. W kolejnych dekadach Instytut umacniał pozycję dzięki badaniom prowadzonym zarówno w atmosferze, jak i w litosferze. W Zakładzie Fizyki Atmosfery rozwijano oryginalne instrumenty instalowane na samochodzie badawczym, masztach pomiarowych i samolotach, a także modelowanie numeryczne chmur i procesów transportowych w atmosferze.
Przełom po 2000 roku wiązał się z rozpoczęciem realizowania w latach 2002-2006 projektu CESSAR. Jest on jednym z pierwszych naukowych centrów doskonałości finansowanych z funduszy europejskich w Polsce. Dzięki inwestycjom infrastrukturalnym powstały Laboratorium Transferu Radiacyjnego i Laboratorium Pomiarów Zdalnych, a zespół rozwijał także stację SolarAOT i krajową sieć Poland-AOD. W 2017 roku Instytut przeniósł się do nowego gmachu przy ul. Pasteura 5, wyposażonego w platformę obserwacyjną, stację meteorologiczną oraz nowoczesne laboratoria badawcze.
Historia Instytutu to również konsekwentne poszerzanie obszaru badań. W 1980 roku do IGF włączono pracownię holograficzną przy ul. Pasteura 7, w 1989 roku przekształconą w Pracownię Przetwarzania Informacji, a od 2000 roku funkcjonującą jako Zakład Optyki Informacyjnej. Intensywny rozwój tego środowiska doprowadził następnie do wyodrębnienia badań fotonicznych, a 1 lutego 2021 roku oficjalnie rozpoczął działalność Zakład Fotoniki pod kierownictwem Ryszarda Buczyńskiego. Z tej wieloletniej drogi wyrósł współczesny Instytut Geofizyki FUW, jednostka zakorzeniona w silnej tradycji geofizycznej, ale rozwijająca się poprzez nowoczesne techniki pomiarowe, modelowanie, optykę, fotonikę i badania o wyraźnym znaczeniu międzynarodowym.
Wszystkie informacje wykorzystane w powyższym opisie pochodzą wyłącznie z załączonej publikacji: „Od jądra ziemi do gwiazd. Krótka historia Instytutu Geofizyki FUW” i zostały zweryfikowane względem jej treści.
Od jądra ziemi do gwiazd. Krótka historia Instytutu Geofizyki FUW, W ramach obchodów „100-lat Fizyki – od Hożej do Pasteura” - Czytaj (plik PDF)
